Mürver ülkemizde hem de Avrupa’da her yerde yetişen yabani bir bitkidir. Çok eski kökenli botanik bir türdür. Neolitik yerleşim yerlerinde bile mürver izleri bulunmuştur. Kullanımı da aynı derecede eskidir.
Popüler geleneğe göre, bu bitkiye büyülü güçler atfedildi. İsmin etimolojisi , bitkinin kabuğundan elde edilen bir flüt olan yunanca sambike kelimesinden türemiştir . İskandinav geleneğindeki sihirli flüt mürverden yapılmıştır. Her zaman tedavi amaçlı kullanılan, Cermen halklarında buna tanrıların eczanesi deniyordu . Bugün bile nitelikleri takdir edilmektedir. Bitkinin bazı kısımları bitkisel müstahzarlara dönüştürülmek veya gıda amaçlı kullanılmaktadır.
Öyleyse bu bitkiyi ve özelliklerini daha iyi tanıyalım.
Botanik özelliklerine geçmeden önce kısa bir hatırlatma yapmak istiyoruz. Masanobu Fukuoka‘nın insanlığa hediyesi doğal tarımda toprağı işlemek, gübrelemek, yabani ot temizliği, ilaçlama ve ağaçları budamak yok. Rahat bırakılan doğa mükemmel bir dengededir.
Botanik özellikleri
Adoxaceae botanik ailesine ait ağaçsı veya çalılık bir bitkidir.
Tercih edilen yaşam alanı ovadan yüksekliği 1.500 metreyi geçen yaylalara kadar uzanır. Yabani açıklıkları, nemli ağaçların kenarlarını, kayalıkları, duvarları, üzüm bağlarının kenarlarını tercih eder.
Doğada, hem ağaç hem de çalı şeklini alabilir. Maksimum on metre yüksekliğe ulaşabilir. Küresel bir şekle sahip geniş ve yoğun bir tacı vardır.
Kök sistemi, ağacın genişlemesine katkıda bulunan çok yoğun pollonifer aktiviteye sahip yüzeyseldir.
Dik ve çok dallı bir gövdesi vardır. Dallar alttan başlar ve tam tersi, kavisle alçalır. Gövde, birçok düğüm içeren bükülmüş ve düzensiz bir şekle sahiptir. Kabuk kahverengimsi gri renktedir ve derin çatlaklarla buruşuk bir yüzeye sahiptir.
Dalların ve gövdenin kesiti oldukça karakteristiktir: yumuşak ve elastik bir kıvamda merkezi beyaz renkli bir öz. Bu nedenle onu boşaltmak ve ahşabı kullanarak küçük el yapımı aletler veya değerli müzik aletleri yapmak için kullanmak kolaydır.
Mürver kışın yaprak döker. Saplı tipte, dalların karşısında, 20 cm uzunluğa kadar, sivri uçlu oval şekillidir.
Renkleri parlak yeşildir ve birbirine sürüldüklerinde çok hoş olmayan bir koku yayarlar.
Çiçekler, mürverin en dikkat çekici ve tanınabilir kısmıdır. Çok küçük, kremsi beyaz ve yıldız şeklinde, 20 cm çapa ulaşabilen şemsiye şeklindeki çiçek salkımlarında toplanmış olarak bulunurlar. Kısa ve çan şeklinde bir kaliksleri vardır ve 5 yapraktan oluşan yuvarlak bir korolla vardır.
Çiçeklenme ilkbaharın sonlarından itibaren gerçekleşir ve temmuz ayı boyunca sürer . Mürver çiçekleri çok güzel kokuludur ve kokusu ile bitkinin varlığını belli bir mesafeden bile fark ettirir.
Fitoterapide, bitkisel ilaçlarda ve mürver şurubunun bir çeşidini hazırlamak için yaygın olarak kullanılmaktadırlar.
Mürverin meyveleri çok küçük, küresel meyvelerdir. Önce renkleri yeşil, sonra koyu mor ve siyahımsıdır. Tamamen olgunlaştıklarında parlak ve sulu olurlar ve içinde 2 ila 5 oval ve kahverengi tek çekirdekli kırmızımsı tohum içerirler, Meyveler ağustos sonundan itibaren tam olgunluğa ulaşır ve ekim ayı sonuna kadar ağaçta kalır . Tamamen olgunlaştıklarında onları seçmek çok önemlidir, çünkü olgunlaşmamışlar, yüksek miktarlarda insanlar için toksik olan daha yüksek glikozit sambunigrina konsantrasyonları içerirler. Pişirme ve ekstraksiyon işlemleri ile toksik maddeler ortadan kaldırılır. Bu nedenle mürverler pişirildikten sonra nadiren çiğ olarak kullanılır.
Bu meyveler aynı zamanda birçok kuş türü için önemli bir besindir.
Özellikleri ve kullanımları
Şimdi mürverin özellikleri ve ana kullanımları nelerdir görelim.
Genel olarak bitki yumuşatıcı, terletici, müshil ve idrar söktürücü özelliklere sahiptir. Her zaman soğuk algınlığında, ateşi düşürmek için ve nevraljide kullanılmıştır. Halk hekimliğinde belirtildiği gibi, mürver gerçek bir derde deva olarak kabul edildi.
Bitkisel tıpta en çok kullanılan kısımlar çiçekler ve meyvelerdir. Ham olgun meyveler son derece müshil ve arındırıcıdır ve yüksek miktarlarda A ve C vitamini içerir.
Güçlü müshil gücü, örneğin mürver suyu veya şurup yapmak için pişirildikten sonra meyveleri kullanmaya teşvik eder. Bu şekilde müshil etkisi hafifletilir.
Mide kramplarının tedavisinde her zaman meyve özleri (meyve suyu ve şurup) kullanılmıştır.
Meyveler alkollü bir içecek olan sambuca’yı hazırlamak için kullanılmaktadır.
Mutfakta olgun meyveler lezzetli reçellere dönüşebilir.
Eski zamanlarda mürverin suyu doğal bir boya, deri ve doğal lifleri renklendirmek veya mürekkep üretmek için kullanılıyordu.
Çiçekler hem iç hem de dış kullanım için kullanılır. Ateş, bronşit, kabızlık durumlarını hafifletmek için faydalı bir şurup hazırlanır.
Dış kullanım için çiçekler, büzücü özelliklere ve cilt üzerinde yatıştırıcı etkiye sahiptir. Mürver çiçeği özleriyle hazırlanan losyonlar sebum salgısını ve ciltteki kirleri normalleştirmek için kullanılır. Bu nedenle çıbanlarda, güneş yanıklarında ve hemoroid tedavisinde kullanılırlar.
Doğal Tarım Merkezi olarak dünyanın çeşitli yerlerinde ücretsiz seminerler, ormanlaştırma için tohumlamalar, yeni doğal tarım çiftlikleri kurmak için çalışmalar yapıyoruz. Sizde doğal gıdalar üretmek ve tohumlamalar gerçekleştirmek isterseniz bize ulaşabilirsiniz.
