Yaz sonlarına doğru genç biri geldi Edessa’ya, Panos’u görmeye. Almak üzere olduğu tarlayı beraber ziyaret edip Panos’un tarla hakkındaki fikirlerini sormak istediğini söyledi.
Hep beraber yola koyulduk. En yakın şehire ( yaklaşık 20 bin nüfuslu ) ortalama 1.5 saat uzaklıkta, en yakın köye ( aşağı yukarı 300 nüfuslu ) 20 dk mesafede araç ile.
Asfalt yol, köy yolu, orman yolu, son 10 dakika da yürüyerek derken ulaştık tarlaya.
Genç adam hızlı hızlı, heyecanla göstermeye başladı… şu köşeye ev yapmayı düşünüyorum, oraya bostan, buraya doğal tarım çiftliği ileriki yamaç da meditasyon yapmak için vs vs.
Panos’un yavaş yavaş sinirlendiğini farkettim. Dönüp adama sordu;
-Geçimini nasıl sağlamayı düşünüyorsun?
-Ürettiğim ürünleri satarak
-Nasıl satmayı düşünüyorsun bu kadar izoleyken? Çocukların okula nasıl gidecek?
-Eh, bir şekilde hallederiz. Sence de tüm bunlar şurda oturup meditasyon yapmanın yanında düşünmeye değer mi?
İyice sinirlenen Panos cevap vermeden uzaklaştı.
O gün uzun uzadıya konuştuk bu konu üzerine. 30 yıldır çiftliğe gelen insanların neredeyse tamamının bu şekilde hareket ettiğinden bahsetti. Hatta Panos’a göre bilinen başka bir doğal tarım çiftliğinin olmamasının sebebi de bu. Ekonomik olarak hayatta kalamayan insanlar mecburen vazgeçiyor bir süre sonra. Parası olup da böyle bir çiftlik kurmak isteyenler de bir süre sonra motivasyonunu kaybediyor.
Panos’un gelen herkese söylediği bir cümle var.
”Edessa doğal tarım merkezi bir müze değil, geçimimi sağladığım, yıllardır tüm doğal tarım aktivitelerini finanse eden bir çiftlik. Çoğu insan bir müze yaratma çabası ile kolları sıvıyor ve başarısız oluyor. Kuracağınız çiftlik size ve ailenize bakabilmeli, ekonomik olarak ayakta durabilmelisiniz.”
Tabii ki tek yol ve yaşayış şekli bu değil. Dağlarda, ormanlarda, ıssızda yaşayan onlarca mutlu insanla tanıştım. Bir nevi kişisel tercih. Fukuoka’nın ve Panos’un tercihi farklıydı herkesin farklı olabileceği gibi.
Japonya’dan ayrılmadan önce Panos, Fukuoka’ya sorar;
-Ailemin Olimpos dağındaki arazisine yerleşmeyi düşünüyorum, ne dersin?
-Samuray olmak istiyorsan harika bir fikir.
Not: Ardından geçen 35, 40 yıldan sonra Panos, hayatının geri kalanını geçirmek için Olimpos’a yerleşir.
